James Frinzi me shkrim të fortë pas vendimit për Thaçin: Përmend Obamën, Jack Smithin dhe tregon çfarë mund të bëjë Trump
James Frinzi ka reaguar me një opinion të gjatë pas aktgjykimit të shkallës së parë ndaj Hashim Thaçit dhe ish-krerëve të tjerë të UÇK-së, duke ngritur kritika të forta ndaj mënyrës së krijimit dhe funksionimit të Dhomave të Specializuara në Hagë.
Në shkrimin e tij, Frinzi e kundërshton hapur aktgjykimin dhe argumenton se mekanizmi gjyqësor që e dha atë duhet parë edhe në kontekstin politik dhe diplomatik që çoi në krijimin e tij. Qëndrimet e tij janë opinion dhe interpretim i autorit, jo konstatime të vetë Gjykatës.
Frinzi e vendos një pjesë të madhe të përgjegjësisë politike për krijimin e Dhomave të Specializuara te administrata e ish-presidentit amerikan Barack Obama dhe te Bashkimi Evropian. Ai rikujton procesin e vitit 2015, kur Kuvendi i Kosovës miratoi ndryshimet kushtetuese dhe legjislacionin që mundësuan krijimin e këtij mekanizmi.
Sipas interpretimit të Frinzit, Kosova u përball në atë periudhë me presion të fuqishëm ndërkombëtar për ta miratuar Gjykatën. Ai përmend edhe deklaratat e atëhershme të zyrtarëve amerikanë, duke argumentuar se mesazhi për institucionet e Kosovës ishte se mekanizmi duhej të krijohej.
Një pjesë të veçantë të shkrimit Frinzi ia kushton Jack Smithit, i cili shërbeu si Prokuror i Specializuar nga viti 2018 deri në vitin 2022. Autori e lidh periudhën e Smithit në Hagë me ngritjen e aktakuzës ndaj Thaçit dhe me zhvillimet e qershorit të vitit 2020.
Më 24 qershor 2020, Zyra e Prokurorit të Specializuar njoftoi publikisht se kishte dorëzuar për konfirmim një aktakuzë ndaj Thaçit dhe të tjerëve. Njoftimi erdhi pak para takimit të planifikuar Kosovë–Serbi në Uashington, në të cilin Thaçi pritej të merrte pjesë. Pas njoftimit, ai e anuloi udhëtimin. Frinzi e interpreton kohën e publikimit si veprim me pasoja politike, ndonëse pretendimi i tij për motivin nuk është një fakt i përcaktuar nga ndonjë vendim gjyqësor.
Autori ngre gjithashtu çështjen e asaj që e konsideron standard të pabarabartë në trajtimin e krimeve të luftës në ish-Jugosllavi. Ai krahason dënimin e Thaçit me dënimet që Tribunali për ish-Jugosllavinë u kishte shqiptuar disa zyrtarëve të lartë serbë të kohës së Slobodan Millosheviqit.
Përmes këtij krahasimi, Frinzi argumenton se ekziston një pabarazi morale dhe politike mes mënyrës se si janë trajtuar drejtuesit shqiptarë të kohës së luftës dhe disa prej zyrtarëve serbë të dënuar për krimet në Kosovë. Ky është vlerësim i autorit; çështjet, juridiksionet, përgjegjësitë individuale dhe rrethanat e dënimit nuk janë identike dhe krahasimi i viteve të burgimit nuk përcakton vetvetiu barazi ose pabarazi juridike.
Frinzi ndalet edhe te origjina e Dhomave të Specializuara, duke përmendur raportin e Këshillit të Evropës të lidhur me Dick Marty. Ai pretendon se narrativat e krijuara rreth UÇK-së ndër vite janë përdorur politikisht nga kundërshtarët e shtetësisë së Kosovës.
Sipas tij, Serbia dhe Rusia mund ta përdorin aktgjykimin për të mbështetur narrativat e tyre politike kundër Kosovës. Frinzi nuk pretendon se gjyqtarët kanë marrë udhëzime nga Moska, por argumenton se rezultatet e proceseve të tilla mund të shfrytëzohen në betejën politike dhe informative rreth legjitimitetit të Kosovës.
Pjesa që merr vëmendje të veçantë në shkrimin e tij lidhet me presidentin amerikan Donald Trump. Frinzi argumenton se Trump nuk ka kompetencë për ta falur drejtpërdrejt Thaçin, pasi sistemi i Dhomave të Specializuara nuk funksionon mbi bazën e kompetencës presidenciale amerikane.
Megjithatë, ai propozon që administrata Trump të shqyrtojë presion politik dhe diplomatik ndaj mekanizmit në Hagë, duke përmendur si analogji masat që administrata amerikane ka ndërmarrë ndaj zyrtarëve të Gjykatës Penale Ndërkombëtare. Kjo është një thirrje politike e Frinzit dhe jo një procedurë juridike që do ta ndryshonte automatikisht aktgjykimin.
Frinzi shkon më tej duke propozuar masa ndaj zyrtarëve të lidhur me Dhomat e Specializuara dhe presion për zbutjen e dënimeve. Ai argumenton gjithashtu se Uashingtoni duhet ta rishqyrtojë mënyrën se si e trajton mekanizmin e krijuar në vitin 2015.
Në përfundim të opinionit, Frinzi e cilëson aktgjykimin si të padrejtë, selektiv dhe të ngarkuar politikisht. Këto janë vlerësimet e tij dhe jo konstatime faktike të një institucioni gjyqësor.
Ai i bën thirrje administratës Trump që të ndërhyjë politikisht dhe diplomatikisht, ndërsa përmend sanksionet dhe presionin ndërkombëtar si instrumente të mundshme. Frinzi argumenton se Shtetet e Bashkuara duhet të rishikojnë raportin e tyre me Dhomat e Specializuara dhe mënyrën se si ky proces ndikon në Kosovë.
Aktgjykimi ndaj Thaçit dhe të tjerëve është i shkallës së parë dhe procedura juridike nuk ka përfunduar. Mbrojtja ka të drejtë të ndjekë rrugën e ankimit, ndërsa pretendimet politike të ngritura nga Frinzi për administratat amerikane, Jack Smithin dhe ndikimin e mundshëm të Serbisë apo Rusisë mbeten argumente dhe interpretime të autorit, jo pjesë e konstatimeve të aktgjykimit. ([demokracia.com][1])
[1]: https://demokracia.com/silleni-ne-shtepi-nje-clirimtar-ne-qeli-dhe-nje-bote-qe-nuk-po-shikon/?utm_source=chatgpt.com “Silleni në shtëpi – një çlirimtar në qeli dhe një botë që nuk po shikon – Demokracia”
