Halil Geci ka reaguar me një mesazh të ashpër për gjendjen e sundimit të ligjit, duke argumentuar se drejtësia nuk mund të funksionojë aty ku, sipas tij, politika kontrollohet nga interesat mafioze.
Përmes një shkrimi në Facebook, ai sjell shembuj nga Italia, Kolumbia, Meksika, Shqipëria dhe Kosova, duke theksuar se kapja e institucioneve nga krimi i organizuar rrezikon demokracinë dhe besimin e qytetarëve në shtet.
Në fund, Geci shpreh mbështetje për ministren e Drejtësisë, Donika Gërvalla, duke vlerësuar se ajo ka potencialin për të ndërmarrë reforma në sistemin e drejtësisë, nëse gjen mbështetjen e i
Nuk mund të ketë sundim të ligjit atje ku mafia bën politikën
Këtë shkrim po e nis me këtë thënie të ish-Presidentit të Kroacisë, Stipe Mesiq, sepse aji shpreh një të vërtetë që nuk e humb kurrë aktualitetin.
Aty ku politika kontrollohet nga interesat e mafias, ligji nuk është më i barabartë për të gjithë. Drejtësia zëvendësohet nga ndikimi, institucionet nga pazaret politike dhe interesi publik nga përfitimet e një pakice.
Shteti i së drejtës nuk ndërtohet me fjalë e premtime, por me institucione të pavarura, përgjegjësi dhe barazi para ligjit. Kur politika vihet mbi ligjin, humbësi më i madh është qytetari dhe vetë demokracia.
Me pak fjalë, kjo thënie përshkruan një të vërtetë të hidhur: kur politika bie në duart e interesave kriminale, drejtësia zbehet, institucionet dobësohen dhe qytetarët humbin besimin te shteti. Sundimi i ligjit nuk mund të ekzistojë aty ku ligji dhe pushteti diktohen nga korrupsioni dhe mafia.
Historia na mëson se asnjë shtet nuk mund të jetë i fortë aty ku nuk sundon ligji. Përballja e ligjit me mafian kërkon vendosmëri, guxim dhe institucione të pavarura.
Italia është shembulli më domethënës. Për dekada me radhë, mafia siciliane, Cosa Nostra, ’Ndrangheta dhe Camorra depërtuan në politikë, administratë dhe ekonomi. Në shumë raste, shteti italian u detyrua të shpërndante administrata lokale për shkak të infiltrimit mafioz.
Lufta kundër këtij sistemi u udhëhoq nga gjyqtarët Giovanni Falcone dhe Paolo Borsellino, të cilët u vranë në vitin 1992 nga mafia për shkak të punës së tyre të pakompromis kundër krimit të organizuar. Historia e tyre dëshmon se, kur krimi fiton ndikim mbi politikën, drejtësia dhe demokracia vihen në rrezik.
Një shembull tjetër është Kolumbia, ku gjatë viteve 1980–1990 kartelet e drogës së Medellinit dhe Calit korruptuan zyrtarë shtetërorë, policë dhe politikanë, duke sfiduar hapur autoritetin e shtetit.
Edhe Meksika vazhdon të përballet me ndikimin e karteleve të drogës, të cilat në disa rajone kanë korruptuar zyrtarë, kanë ushtruar dhunë dhe kanë ndikuar në jetën politike.
Të gjitha këto raste tregojnë se, kur krimi depërton në politikë dhe institucione, sundimi i ligjit dobësohet. Vetëm drejtësia e pavarur dhe njerëzit me integritet mund ta mbrojnë shtetin.
Ky është një mesazh edhe për politikën e Kosovës dhe të Shqipërisë: askush nuk duhet të jetë mbi ligjin. Një shtet i fortë ndërtohet vetëm mbi drejtësinë e pavarur, institucionet e pakapura dhe përgjegjësinë para qytetarëve.
Protestat që po zhvillohen në Shqipëri tregojnë se një pjesë e qytetarëve po kërkojnë ndryshime dhe më shumë përgjegjësi nga politika. Në një demokraci, protesta paqësore është një mjet legjitim për të shprehur pakënaqësinë dhe për të kërkuar llogaridhënie nga qeverisja.
Megjithatë, shumë qytetarë mendojnë se qeveria aktuale nuk do të largohet vetëm përmes presionit politik apo protestave simbolike. Sipas tyre, nevojitet një presion i vazhdueshëm qytetar, reagim i fortë demokratik dhe angazhim i gjerë për ta detyruar pushtetin të japë llogari dhe të reflektojë ndaj kërkesave të publikut.
Diçka e ngjashme ka ndodhur edhe në Kosovë. Prokurori i Prokurorisë Speciale, Elez Blakaj, udhëhiqte hetimin për listat e veteranëve të UÇK-së, ku dyshohej se disa persona kishin përfituar statusin pa qenë veteranë të vërtetë.
Në vitin 2018, pas pretendimeve për kërcënime, Blakaj dha dorëheqje nga Prokuroria dhe u largua për në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Edhe rasti i ish-kryeprokurorit Reshat Millaku u bë pjesë e debatit publik. Zyrtarisht, largimi i tij u arsyetua me një mundësi pune dhe arsye personale, por në opinionin publik mbeti bindja se ai lidhej edhe me presionet dhe kërcënimet që pretendohej se kishin shoqëruar punën e tyre.
Në Kosovë kanë ndodhur raste ku persona që janë përballur me interesa të fuqishme kriminale ose politike janë gjendur përballë rreziqeve serioze. Raste si ai i Rexhep Lucit, Dino Asanit dhe të tjerëve kanë mbetur pjesë e dhimbshme e kujtesës sonë kolektive.
Pas luftës ndodhën një sërë vrasjesh politike që nuk u zbardhën kurrë. Kjo ka lënë shumë pikëpyetje dhe ka dëmtuar besimin e qytetarëve te drejtësia.
Sipas shumë vlerësimeve dhe opinioneve, pas disa prej këtyre ngjarjeve mund të kenë qëndruar grupe kriminale që, përmes dhunës dhe eliminimit të kundërshtarëve, synuan të fitonin ndikim mbi pushtetin.
Në këndvështrimin tim, pushteti nuk u kërkua për ideale politike, por për interesa personale, pasurim dhe kapje të institucioneve. Kjo krijoi një elitë të privilegjuar në kurriz të shtetit dhe qytetarëve.
Për ta vënë në binar këtë dikaster kaq të rëndësishëm të drejtësisë, besoj se ministrja e Drejtësisë, Donika Gërvalla, është njeriu i duhur. Ajo ka guximin, vendosmërinë dhe aftësinë për të ndërmarrë reformat e nevojshme. Megjithatë, mbetet të shihet nëse do të gjejë mbështetjen e prokurorëve dhe gjyqtarëve për ta zbatuar ligjin pa dallime dhe për ta rikthyer besimin e qytetarëve te drejtësia.
