Ministri i Jashtëm i Serbisë, Marko Gjuriq, tha se vendimi për nisjen e Dialogut Strategjik mes Serbisë dhe Shteteve të Bashkuara është një nga zhvillimet më të rëndësishme në marrëdhëniet mes dy vendeve në vitet e fundit. Seanca e parë e këtij dialogu do të mbahet të premten, më 17 korrik.
Por, nuk dihet nëse çështja e energjisë është kusht për nisjen e Dialogut Strategjik me Kosovën.
Analisti Sadri Ramabaja në një përgjigje për “Bota sot”, vlerëson se dialogu strategjik SHBA–Serbi nuk e zbeh aleancën me Kosovën, por tregon se Serbia po fiton më shumë vëmendje diplomatike për shkak të rëndësisë së saj gjeopolitike.
“Njoftimi për nisjen e një Dialogu Strategjik SHBA–Serbi është një zhvillim me peshë diplomatike, por ai nuk duhet interpretuar automatikisht si një zhvendosje e aleancës amerikane nga Kosova drejt Serbisë. Megjithatë, ai përmban sinjale politike që Prishtina nuk mund t’i injorojë.
Ndërkaq se a po fiton Serbia përparësi ndaj Kosoëvs, në kuptimin e aleancës strategjike, kjo nuk dtth se domosdoshmërisht po.
Pavarësisht këtyre zhvillimeve në raportet mes SHBA-ve dhe Serbisë, Kosova mbetet një nga partnerët më të afërt të SHBA-së në Ballkan:
• prania e KFOR-it me rol kryesor amerikan;
• bashkëpunimi i ngushtë në fushën e sigurisë;
• mbështetja historike për pavarësinë e Kosovës;
• investimet amerikane në institucionet e sigurisë.
Megjithatë, Serbia po fiton një hapësirë më të madhe diplomatike në Uashington. Kjo nuk do të thotë se është aleat më i afërt se Kosova, por se SHBA po përpiqet ta angazhojë Beogradin në një nivel më të lartë për shkak të rëndësisë së tij rajonale dhe pozicionit gjeopolitik”, tha ai.
ImageAnalisti Sadri RamabajaFoto galeri
Sipas Sadri Ramabajës, SHBA po nis dialog strategjik me Serbinë për ta afruar më shumë me politikat perëndimore dhe për të kufizuar ndikimin rus e kinez, ndërsa Kosovën e konsideron tashmë një partnere të afërt.
“Ka disa arsye.
Së pari, Serbia është shteti më i madh në Ballkanin Perëndimor dhe ka ndikim në Bosnjë e Hercegovinë, Mal të Zi dhe Kosovë.
Së dyti, Uashingtoni synon të kufizojë ndikimin rus dhe kinez në Serbi. Një dialog strategjik krijon mekanizma të rregullt komunikimi për energjinë, ekonominë, sigurinë dhe politikën rajonale.
Së treti, administrata amerikane tradicionalisht ka mbajtur dialog strategjik me shtete që dëshiron t’i tërheqë më afër politikave të saj.
Paradoksalisht, pikërisht sepse Serbia nuk është aleate e plotë e SHBA-së, Uashingtoni investon më shumë energji diplomatike për ta afruar atë.
Kosova, nga ana tjetër, konsiderohet tashmë një partnere shumë e afërt dhe shumë nga format e bashkëpunimit zhvillohen përmes kanaleve ekzistuese të sigurisë dhe diplomacisë”, deklaroi ai.
Tutje, Ramabaja thekson se mungesa e një dialogu strategjik me SHBA-në mund të jetë disavantazh për Kosovën, pasi Serbia fiton më shumë vëmendje dhe koordinim institucional në Uashington.
“Mund të jetë.
Në diplomaci nuk ka rëndësi vetëm cilësia e marrëdhënieve, por edhe niveli institucional në të cilin ato zhvillohen.
Një Dialog Strategjik zakonisht nënkupton:
• takime të rregullta ministrore;
• grupe pune sektoriale;
• koordinim afatgjatë;
• planifikim të përbashkët.
Nëse Serbia fiton këtë platformë, ndërsa Kosova jo, krijohet një perceptim se Beogradi po merr më shumë vëmendje institucionale në Uashington”, u shpreh ai.
Megjithatë, ai vlerëson se kjo nuk e ndryshon faktin që Kosova mbetet partnere e rëndësishme e SHBA-së, por kërkon më shumë angazhim diplomatik nga Prishtina.
“Kosova duhet ta lexojë këtë si një sinjal se marrëdhëniet me SHBA-në nuk mund të mbështeten vetëm mbi kapitalin historik të vitit 1999.
Politika e Jashtme e SHBA-ve, me theks në raport me shtetet europiane, madje edhe brenda leancës Transatlantike – NATO-s, ka pësuar rilexim të plotë. Me theks pas fillimit të luftës në Ukrainë dhe rikthimit të Donald Trumpit në Shtëpinë e Bardhë.
Megjithëkëtë, Bllkani Perednimor, ngjashëm si edhe Baltiku, ka mbetur pikë nevralgjike, rrjedhimisht zonë e sferës së interesit strategjik ngloskson.
Rrjedhimisht partneriteti strategjik duhet të ripërtërihet vazhdimisht.
Prishtina mund të kërkojë:
• ngritjen e marrëdhënieve në nivel Dialogu Strategjik;
• një agjendë të përbashkët për mbrojtjen dhe industrinë ushtarake;
• bashkëpunim në energji, inteligjencë artificiale dhe ekonomi digjitale;
• koordinim më të madh në politikën rajonale.
Deri më tani nuk ka asnjë informacion zyrtar që të tregojë se çështja e energjisë është kusht apo motiv për nisjen e një Dialogu Strategjik SHBA–Kosovë. Për më tepër, ndryshe nga Serbia, Kosova nuk ka varësi energjetike nga Rusia. Për këtë arsye, nëse në të ardhmen do të ndërtohej një Dialog Strategjik mes SHBA-së dhe Kosovës, ai ka më shumë gjasa të përqendrohej në bashkëpunimin për sigurinë, mbrojtjen, zhvillimin ekonomik, transformimin teknologjik dhe integrimin euroatlantik sesa në çështjen e sigurisë energjetike”, foli ai.
Në përfundim, Ramabaja thekson se dialogu SHBA–Serbi nuk do të thotë zëvendësim i Kosovës, por tregon nevojën që Prishtina të forcojë partneritetin me Uashingtonin përmes një agjende të re strategjike.
“Mesazhi është i shumëfishtë.
• SHBA nuk dëshiron ta lërë Serbinë jashtë orbitës perëndimore.
• Uashingtoni po investon në stabilitetin rajonal përmes angazhimit edhe me aktorë që nuk janë aleatë formalë.
• Serbia po fiton një kanal të ri komunikimi me administratën amerikane.
• Kosova nuk duhet ta konsiderojë mbështetjen amerikane si të vetëkuptueshme, por duhet ta ushqejë atë me iniciativa të reja politike dhe strategjike.
Por, megjithatë, këto zhvillime në relacionin Uashington-Beograd duhet të kuptohen drejt dhe jashtë fushtave propagandistike që mund të kenë për bazë axhendat politike ditore të akcilës forcë politike opozitare. Dialogu Strategjik SHBA–Serbi nuk nënkupton se Serbia po zëvendëson Kosovën si partner i SHBA-së në Ballkan. Megjithatë, ai tregon se Uashingtoni po institucionalizon marrëdhëniet me Beogradin në një nivel më të lartë. Për Kosovën, kjo është një kujtesë se partneriteti historik duhet të plotësohet me një agjendë të re strategjike, e cila do ët duhej t’i thellonte raportet në fushat që prekin sigurinë, energjinë, teknologjinë, investimet dhe koordinimin afatgjatë politik. Nëse Prishtina [gjithësesi tok me Tiranën] synojnë të ruajnë peshën e tyre në politikën amerikane për Ballkanin, do të ishte e arsyeshme të punojnë, me theks Kosova, për krijimin e një dialogu strategjik të institucionalizuar edhe me Shtetet e Bashkuara” – përfundoi ai për “Bota sot”.
