Delegacioni i parë i Listës Studentore që erdhi në Kosovë pas fitores në Serbi la pas vetëm një mesazh. Pas vizitës së 8 dhe 9 nëntorit, kandidati Fegja Dimoviq e quajti Kosovën “pjesë përbërëse të Serbisë”. Sot, Komisioni parlamentar për Çështje të Sigurisë dhe Mbrojtjes pyeti nëse dikush në Prishtinë e kishte ditur dhe lejuar vizitën. Fituesit në Beograd e thanë qartë qëndrimin e tyre. Prishtina i detyrohet ende një përgjigje.
Qëndrimi i kësaj gazete është i thjeshtë. Vizita në vetvete nuk është skandal; skandal do të ishte heshtja ose zhurma e shtetit. Qeveria u detyrohet qytetarëve një shpjegim për atë që dinte. Kosova ka nevojë për rregulla të qarta dhe publike për vizitat politike nga Serbia. Dhe partnerët duhet ta dëgjojnë nga Prishtina një kriter të vetëm për Serbinë e re: qëndrimin ndaj shtetësisë së Kosovës.
Mesazhi nga Graçanica
Sipas Dioqezës së Rashkës dhe Prizrenit, kandidatët e Listës Studentore u takuan vetëm me përfaqësues të Kishës Ortodokse Serbe, përfshirë mitropolitin Teodosije në Manastirin e Graçanicës. Me përfaqësuesit politikë të serbëve të Kosovës nuk u takuan.
Kjo nuk është befasi. Lista Studentore ka deklaruar se për Kosovën do të veprojë sipas Kushtetutës së Serbisë. Programi i saj, sipas raportimeve, kundërshton anëtarësimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare. Bartësi i listës, Ilija Srdanoviq, ka premtuar se marrëveshjet e nënshkruara do të respektohen, ndërsa kandidati nga Mitrovica e Veriut, Jugosllav Gashiq, ka thënë se ato do të rishikohen. Dy zëra, asnjë përgjigje e qartë. Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, paralajmëroi në fillim të nëntorit se qeveria e re serbe nuk ka gjasa ta njohë Kosovën.
Lista Studentore nuk është kopje e pushtetit të Vuçiqit. Gashiq ka refuzuar çdo bashkëpunim me Listën Serbe, të cilën e fajëson për gjendjen e serbëve në Kosovë. Ky dallim nuk duhet shpërfillur, ashtu si edhe fundi i 14 vjetëve të Aleksandar Vuçiqit, që hap rrugë për shtet ligjor në Serbi. Por largimi nga Lista Serbe nuk do të thotë pranim i shtetësisë së Kosovës. Ndaj Kosovës, deri tani, ka ndryshuar toni, jo pretendimi.
Përgjigjja duhet të vijë nga Qeveria
Nënkryetari i Komisionit, Fadil Hadërgjonaj, tha se Komisioni nuk ka marrë asnjë njoftim zyrtar nëse vizita ishte lejuar, as nga cila ministri, as sipas cilës procedure. Sipas deputetit Burim Ramadani, Komisioni vendosi t’i kërkojë ministrit të Brendshëm informacion me shkrim. Që deputetët e mësojnë nga njoftimi i një dioqeze dhe nga rrjetet sociale të një kandidati serb atë që duhej ta dinin nga institucionet, është shenjë e keqe.
Në mbrëmje, Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës i tha RTKLive se nuk kishte pranuar kërkesë për vizitë zyrtare. Sipas saj, përfaqësuesit e Listës Studentore hynë dhe qëndruan në Kosovë si qytetarë të zakonshëm, sepse ende nuk mbajnë funksione shtetërore në Serbi, dhe për vizita të tilla nuk kërkohet miratim paraprak. Zyrtarët e Serbisë i dërgojnë kërkesat përmes Zyrës Ndërlidhëse të Kosovës në Serbi. Sqarimi është i mirëpritur dhe tregon se përgjigjja është ligji, jo ndalimi. Por ai erdhi vetëm pasi pyetjet u ngritën në Kuvend dhe nuk thotë nëse institucionet e sigurisë ishin në dijeni.
Kjo ndodh ditët kur ministri për Komunitete dhe Kthim, Nenad Rashiq, i tha Gazetës Express se Qeveria tani është më e gatshme për Asociacionin dhe se njohja mund të lihet përkohësisht mënjanë. Shefja e Grupit Parlamentar të Vetëvendosjes, Arbërie Nagavci, iu përgjigj se qëndrimi i LVV-së dhe i Qeverisë “është ai që ka qenë” dhe se është herët të flitet për qëndrimet e Serbisë së re. Kjo është e mirë, por vjen nga partia, ndërsa deklarata erdhi nga një anëtar i Qeverisë. Kur një ministër flet për hapje dhe pala tjetër vjen me mesazhin se Kosova është Serbi, qytetarët kanë të drejtë ta dëgjojnë qëndrimin zyrtar nga vetë kryeministri.
Pse ndalimi nuk është përgjigje
Kundërargumenti më i zëshëm erdhi nga opozita. Ramadani e quajti vizitën provokim të rëndë dhe kërkoi që politikanët nga Serbia, nga cilado parti, të mos lejohen të hyjnë në Kosovë për të provokuar. Zemërimi kuptohet. Por kryetari i Komisionit, Mefail Bajqinovci, tha diçka të saktë: këta njerëz nuk përfaqësojnë ende politikën zyrtare të Serbisë, sepse nuk janë në pushtet.
Ndalimi i kandidatëve për shkak të qëndrimeve të tyre do të ishte metodë e Beogradit të vjetër, jo e Prishtinës. Do t’i jepte Listës Studentore rolin e viktimës në prag të zgjedhjeve presidenciale serbe, që pritet të mbahen deri në fund të dhjetorit. Dhe do ta dobësonte argumentin më të fortë të Kosovës në Uashington e Bruksel: se është pala demokratike dhe e drejtë me qytetarët e saj serbë. Shtetet e Bashkuara e mbajnë të pezulluar Dialogun Strategjik që nga shtatori i vitit 2025 dhe e kanë lidhur rikthimin e tij me zotimet e Kosovës ndaj serbëve të Kosovës.
Kjo nuk do të thotë derë pa rregulla. Liria e shprehjes nuk e përjashton ligjin: kush cenon sigurinë, nxit dhunë ose shkel procedurat e hyrjes duhet të përballet me institucionet, pavarësisht partisë. Dhe sapo këta kandidatë të bëhen deputetë, ministra ose zyrtarë, çdo vizitë e tyre duhet të ndjekë procedurën që Kosova zbaton për zyrtarët e Serbisë, përmes Zyrës Ndërlidhëse, dhe të respektojë ligjet e Kosovës.
Çfarë duhet bërë tani
Ministria e Jashtme e sqaroi anën ligjore. Ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, duhet t’i japë Komisionit pjesën tjetër, publikisht: a ishin në dijeni institucionet e sigurisë dhe si u ndoq vizita. Kryeministri Albin Kurti duhet ta thotë vetë cili është qëndrimi i Qeverisë ndaj Beogradit të ri, para se të nisë çdo takim i ri në dialog. Qeveria duhet t’i bëjë publike rregullat për vizitat politike nga Serbia, që të vlejnë njësoj për çdo parti.
Prishtina duhet t’u kërkojë partnerëve, para së gjithash Uashingtonit, që Serbia e re të matet me një kriter të thjeshtë: a heq dorë nga pengimi i Kosovës në organizatat ndërkombëtare dhe a ecën drejt njohjes.
Serbët e Kosovës nuk kanë nevojë për premtime nga delegacione që vijnë për dy ditë. Ata kanë nevojë për institucione të Kosovës që i mbrojnë çdo ditë. Kjo është përgjigjja më e fortë ndaj kujtdo që thotë se Kosova është Serbi.
