Një në tre nxënës të shkollës fillore e ka braktisur shkollën gjatë dhjetë viteve të fundit, ndërsa në arsimin e mesëm numri i tyre është përgjysmuar.
Kjo është panorama e paraqitur nga raporti më i fundit i organizatës “Stabiliteti Qytetar”, i përpiluar bazuar në të dhëna nga Ministria e Arsimit dhe Sportit dhe INSTAT, i cili thekson se sistemi parauniversitar në Shqipëri po përballet me pasojat e drejtpërdrejta të krizës demografike.
Raporti tregon se rënia e lindshmërisë, emigrimi i familjeve të reja dhe plakja e popullsisë nuk pasqyrohen vetëm në statistikat demografike, por edhe në jetën e përditshme të shkollave.
Më pak fëmijë do të thotë më pak nxënës, më pak klasa, mbyllje shkollash dhe një riorganizim të të gjithë rrjetit arsimor, veçanërisht në zonat rurale dhe të largëta.
Shifrat janë domethënëse. Në vitin shkollor 2014–2015, 342,765 nxënës ishin të regjistruar në arsimin bazë publik, ndërsa në vitin shkollor 2023–2024 ky numër kishte rënë në 228,833.
Brenda një dekade, sistemi ka humbur 113,932 nxënës, ose rreth 33% të popullsisë shkollore. Kjo do të thotë që sot një në tre nxënës mungon krahasuar me dhjetë vjet më parë.
Situata është edhe më shqetësuese në arsimin e mesëm. Numri i nxënësve ka rënë nga 125,517 në vitet 2014–2015 në vetëm 63,092 në vitet 2023–2024, duke regjistruar një rënie prej gati 50%.
Sipas raportit, kjo lidhet me efektin zinxhir të rënies së nivelit të lindjeve, emigrimit dhe largimit të të rinjve nga vendi para përfundimit të arsimit të mesëm.
Numri në rënie i nxënësve ka detyruar gjithashtu riorganizimin e rrjetit arsimor. Në arsimin bazë, numri i institucioneve publike ka rënë nga 1,317 në 1,014, që do të thotë se 303 shkolla nuk funksionojnë më siç funksiononin një dekadë më parë, ose rreth 23% e tyre janë mbyllur, bashkuar ose riorganizuar. Në arsimin e mesëm, numri i institucioneve është ulur nga 381 në 351, një ulje më e moderuar prej rreth 8%.
Raporti shpjegon se mbyllja e shkollave ka ndodhur kryesisht në zona me pak banorë, ku mungesa e nxënësve ka detyruar bashkimin e institucioneve ose transportimin e fëmijëve në shkolla më të mëdha.
Ndërkohë që ky proces është menaxhuar më lehtë në qytete, në zonat malore dhe rurale ka krijuar sfida për aksesin në arsim.
Një tregues tjetër i kësaj situate janë klasat kolektive, ku një mësues/e jep mësim nxënësve nga klasa të ndryshme në të njëjtën kohë. Numri i tyre ka rënë nga 3,241 në vitet 2015–2016 në 2,253 në vitet 2025–2026, por ato vazhdojnë të jenë realitet në shumë zona rurale.
Numri i studentëve që studiojnë në këto klasa është përgjysmuar gjithashtu, duke rënë nga 35,843 në 17,864.
Raporti vëren se kjo situatë ka pasoja edhe për mësuesit. Rënia e vazhdueshme e popullsisë së shkollës do të ndikojë në planifikimin e nevojave të stafit arsimor, organizimin e klasave dhe shpërndarjen e mësuesve, ndërsa në zonat ku klasat kolektive vazhdojnë të funksionojnë, kërkohen aftësi dhe metodologji specifike mësimdhënieje, për të cilat ende mungon një sistem i plotë trajnimi.
Në rrënjë të këtij zhvillimi qëndron rënia e nivelit të lindjeve.
Sipas raportit, numri i lindjeve në Shqipëri ka rënë nga 35,717 në vitin 2014 në 22,541 në vitin 2025, ose rreth 37% më pak. Kjo do të thotë se në vitet në vijim, sistemi arsimor pritet të përballet me breza gjithnjë e më të rinj studentësh.
Raporti “Qëndrueshmëria Qytetare” arrin në përfundimin se arsimi nuk mund ta përballojë këtë sfidë i vetëm.
Sipas autorëve, tkurrja e popullsisë shkollore është pasojë e krizës demografike dhe kërkon politika afatgjata që lidhin arsimin me mbështetjen për familjet e reja, zhvillimin ekonomik, migrimin dhe planifikimin territorial. Përndryshe, rënia e numrit të nxënësve do të vazhdojë të sjellë mbyllje shkollash, riorganizim të rrjetit arsimor dhe sfida të reja për mësuesit në të gjithë vendin. /ekofin.al, do t’iu jemi mirenjohes nese do te na ndihmonit që të mirmbajmë faqen vetëm duke shtypur(mbi foton) që ndodhet më poshtë.Faleminderit për mirkuptimin SHQIPE
