Kryeministri shqiptar Edi Rama, duke folur për “Türkiye Today”, ofroi një vlerësim të drejtpërdrejtë të rolit të Ankarasë në rajon.
Shqipëria dhe Turqia shpesh e përshkruajnë marrëdhënien e tyre dypalëshe si thellësisht strategjike, të mbështetura në lidhjet historike dhe një raport i fortë personal midis udhëheqësve të tyre, shkruan Mustafa Cuhadar në një artikull të botuar në të përditshmen turke “Türkiye Today”. Megjithatë, sipas kryeministrit Edi Rama, realiteti i pranisë ekonomike të Turqisë në Ballkan nuk arrin të përputhet me ndikimin e saj politik.
Rama hodhi poshtë narrativat e vazhdueshme të ambicieve turke “neo-osmane”, duke e sfiduar Ankaranë të shkojë përtej popullaritetit personal të presidentit Recep Tayyip Erdogan dhe të sigurojë strategjinë e saj ballkanike me investime të konsiderueshme ekonomike.
Kryeministri Rama gjithashtu vlerësoi marrëdhënien e tij personale me presidentin Recep Tayyip Erdogan.
“Kam një marrëdhënie të shkëlqyer me presidentin Erdogan, i cili më duket një person i qetë. Ai është shumë i drejtpërdrejtë; Po është Po dhe Jo është Jo”, tha ai.
Gjate intervistës, u trajtua gjithashtu edhe çështja e ndryshimit të rendit global, 30-vjetori i Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit dhe përpjekjet rekord të Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030. Duke iu drejtuar akuzave të shpeshta nga vendet fqinje në lidhje me ambiciet “neo-osmane” të Turqisë, Rama bëri humor, duke treguar një projekt të vonuar restaurimi që përfshinte një xhami të vogël, të dëmtuar nga përmbytjet, në Shqipëri nga Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim (TIKA).
“Ne kemi ndërtuar një nga xhamitë më të bukura në këtë rajon, një gjë të vogël, dhe, nuk e di, është tre vjet që presim që TIKA të bëjë punën e saj për ta riparuar. Nëse ato ishin vërtet neo-osmane, të paktën ajo xhami do të kishte qenë e shkëlqyer pas përmbytjes së madhe që krijoi kaq shumë dëme”, tha ai.
Rama gjithashtu vuri në dukje ironinë e Serbisë që drejton këto akuza, duke theksuar realitetin e zymtë se ku rrjedh në të vërtetë kapitali turk në rajon.
“Çfarë neo-osmane? Jam i sigurt, duke qenë dikush i fiksuar pas numrave dhe shifrave, presidenti i Serbisë mund ta shohë shumë mirë se Turqia investoi më shumë në Serbi sesa në Shqipëri dhe Kosovë të marra së bashku”, tha Rama.
Tetorin e kaluar, presidenti serb Aleksandar Vuçiç akuzoi Turqinë se “ëndërronte Perandorinë Osmane” pas dorëzimit të dronëve “Skydagger” në Prishtinë. Më vonë, ai akuzoi gjithashtu Turqinë dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës se po armatosnin shqiptarët në Kosovë, duke e portretizuar atë si një kërcënim të drejtpërdrejtë për Serbinë dhe integritetin e saj territorial.
Kryeministri Rama nuk i kurseu fjalët në lidhje me akuzat e fundit të Vuçiç se Shqipëria, Kroacia dhe Kosova po formonin një “aleancë ushtarake” që synonte rrezikimin e Serbisë. Rama i karakterizoi këto pretendime si frikëra që rrjedhin nga pamundësia e Serbisë për të pranuar realitetin.
“Presidenti Vuçiç është dikush me të vërtetë me njohuri të mëdha, intuitë të shkëlqyer, që pret me padurim shumë gjëra, por ai ka makthin e tij: që është Kosova. Kaq është. Pikë. Kur makthi i pushton emocionet, ai arrin të thotë gjëra që sinqerisht nuk kanë kuptim”, deklaroi Rama.
Duke iu drejtuar “aleancës” së supozuar, Rama e hodhi poshtë pretendimin.
“Kjo është një tjetër britmë në makth… Merrni me mend, Serbia ka një marrëveshje shumë më të fortë me Kroacinë sesa kjo”, shtoi ai.
Këshilla e tij për Beogradin ishte e prerë: “Kjo është arsyeja pse unë gjithmonë them priteni litarin, lëreni të shkojë. Duke e lënë të shkojë, makthi juaj do të mbarojë… Moslëshimi i diçkaje që ka ikur bëhet një makth”.
Megjithatë, pavarësisht mosmarrëveshjeve me Beogradin, Rama tha se presidenti serb Vuçiç mbetet një udhëheqës me të cilin mund të flasësh dhe të ndërtosh së bashku.
“Mendoj se ai është dikush me të cilin mund të flasësh dhe të ndërtosh bazuar në objektiva të përbashkëta”, tha ai për Vuçiç.
Duke iu referuar tensioneve rajonale, Rama rikonfirmoi mbështetjen e fortë të Shqipërisë për Kosovën dhe tha se pavarësia e saj nuk mund të kthehej mbrapsht.
“Kosova është e pavarur; është Republikë. Ky proces është i pakthyeshëm”, shtoi ai.
Rama paralajmëroi gjithashtu se çdo kërcënim ekzistencial ndaj Kosovës do të ndikonte drejtpërdrejt në Shqipëri.
“Nëse Kosova preket, edhe Shqipëria preket. Nëse Kosova është nën një kërcënim ekzistencial, Shqipëria është nën një kërcënim ekzistencial”, vuri në dukje Rama.
Megjithatë, duke iu referuar dialogut të bllokuar të lehtësuar nga BE-ja midis Prishtinës dhe Beogradit, Rama pranoi se perspektiva e tij nga Tirana ndryshonte natyrshëm nga ajo e kryeministrit kosovar, Albin Kurti dhe udhëheqjes në Prishtinë.
“Unë jam në Tiranë, jo në Prishtinë. Kam qenë dëshmitar i luftës së përgjakshme që shkatërroi ish-Jugosllavinë dhe që solli në Kosovë tërbimin e makinerisë nacionalsocialiste të vdekjes dhe shkatërrimit. Kujtimet e atij momenti, plagët dhe makthet janë ende shumë të pranishme atje dhe jo aq të pranishme këtu. Ky është ndryshimi që gjithmonë duhet ta marr në konsideratë – kur i shoh gjërat ndryshe nga këtu”, shtoi kryeministri Rama.
