Shtetet e Bashkuara e kanë hedhur poshtë një pretendim të Iranit se forcat iraniane e goditën një luftanije amerikane që po përpiqej të hynte në Ngushticën e Hormuzit, si dhe kanë nisur përpjekje të reja për ta rikthyer qarkullimin e anijeve tregtare në këtë rrugë jetike detare.
Më shumë se dy muaj pasi forcat amerikane dhe izraelite filluan sulmet ndaj Iranit, Ngushtica e Hormuzit vazhdon të jetë e bllokuar për shkak të kërcënimeve të Teheranit, gjë që ka shkaktuar rritje të ndjeshme të çmimeve të energjisë dhe ka tronditur ekonominë globale.
Uashingtoni është kundërpërgjigjur duke vendosur bllokadë detare ndaj porteve iraniane.
Qindra anije dhe mijëra marinarë kanë mbetur të bllokuar në det qëkurse Irani bëri kërcënime lidhur me transportin detar pas ofensivës amerikano-izraelite. Deri javën e kaluar, më shumë se 900 anije tregtare ndodheshin në Gjirin Persik, sipas firmës së inteligjencës detare AXSMarine.
Gjatë fundjavës, presidenti amerikan Donald Trump njoftoi se anijet luftarake amerikane do t’i shoqërojnë anijet që janë “bllokuar” dhe nuk po mund ta kalojnë ngushticën, duke filluar nga 4 maji.
Dy anije tregtare me flamur amerikan kaluan nëpër ngushticë “si hap i parë”, tha më 4 maj Komanda Qendrore e SHBA-së, e cila mbikëqyr forcat amerikane në rajon.
Më herët, media gjysmëzyrtare shtetërore iraniane pretendoi se dy raketa kishin goditur një luftanije amerikane pranë Jaskut, afër hyrjes së ngushticës.
Megjithatë, Komanda Qendrore e SHBA-së e mohoi këtë.
“Asnjë anije e marinës amerikane nuk është goditur”, thuhet në një postim të saj në X.
Në një deklaratë, Qendra e Përbashkët e Informacionit Detar – një koalicion prej gati katër duzinash vendesh që synon të ndajë informata mbi rrugët detare në Lindjen e Mesme – tha se SHBA-ja ka krijuar një “zonë të përforcuar sigurie” në jug të rrugëve të zakonshme të transportit në ngushticë për të ndihmuar kalimin e anijeve.
Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit publikoi një hartë të re navigimi që përcakton një zonë të re ujore që, sipas tyre, është nën kontrollin iranian.
Garda, e njohur si IRGC, është degë e fuqishme e ushtrisë iraniane.
Ajo i ka kërcënuar anijet që nuk i zbatojnë udhëzimet e reja të navigimit. Anijet që nuk bashkëpunojnë do të përballen me “rreziqe serioze”, përfshirë ndalimin me forcë, tha IRGC-ja.
Një armëpushim i shpallur nga Trump më 7 prill vazhdon të jetë në fuqi, teksa po vazhdojnë gjithashtu përpjekjet për të negociuar një marrëveshje më të gjerë paqeje.
Ndër pengesat kryesore është çështja e ambicieve bërthamore të Iranit.
Uashingtoni kërkon që Teherani të heqë dorë nga uraniumi i tij, përfshirë uraniumin e pasuruar në nivel të lartë, i cili mund të përdoret për ndërtimin e armës bërthamore.
Teherani tha më 3 maj se po shqyrtonte propozimin më të fundit amerikan për një marrëveshje paqeje.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Esmail Baqaei, u citua të ketë thënë se aktualisht nuk ka bisedime mbi kapacitetet bërthamore të Iranit.
Duke folur në Fox Neës më 4 maj, sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, tha se bllokada detare është pjesë e një embargoje më të gjerë ekonomike.
“Ne po e ngufatim regjimin, dhe ata nuk janë në gjendje t’i paguajnë ushtarët e tyre”, tha ai. “Kjo është një bllokadë e vërtetë ekonomike dhe përfshin të gjitha nivelet e qeverisë”.
