Pas dekretit të presidentes Vjosa Osmani për shpalljen e zgjedhjeve të reja, në skenën politike është hapur një debat i ri: çfarë do të ndodhte nëse partia më e madhe në vend, Lëvizja Vetëvendosje, vendos të mos marrë pjesë në procesin zgjedhor?
Kjo pyetje është ngritur në rrethana të tensionuara politike, pasi përplasjet mes institucioneve dhe qëndrimet e ndryshme të partive kanë krijuar paqartësi rreth skenarëve të mundshëm politikë. Megjithatë, njohësit e Kushtetutës dhe të sistemit zgjedhor thonë se nga aspekti juridik zgjedhjet mbeten plotësisht valide edhe nëse një parti e madhe vendos t’i bojkotojë ato.
Sipas ekspertëve të së drejtës kushtetuese, sistemi demokratik dhe ligjet zgjedhore në Kosovë nuk e kushtëzojnë vlefshmërinë e zgjedhjeve me pjesëmarrjen e të gjitha partive politike. Zgjedhjet konsiderohen të rregullta dhe legjitime përderisa ato organizohen nga institucionet përgjegjëse dhe qytetarëve u jepet mundësia për të votuar lirisht.
Në këtë kontekst, nëse Lëvizja Vetëvendosje do të vendoste të mos merrte pjesë në zgjedhje, procesi zgjedhor do të vazhdonte normalisht me partitë dhe subjektet e tjera politike që zgjedhin të garojnë. Në fund, rezultatet do të konsideroheshin të vlefshme dhe institucionet e reja do të formoheshin mbi bazën e votave të qytetarëve që marrin pjesë në proces.
Njohësit e proceseve zgjedhore theksojnë se bojkoti i zgjedhjeve është një vendim politik, por jo një mekanizëm që e ndalon apo e delegjitimon procesin zgjedhor. Historia politike në shumë vende të botës ka treguar se edhe kur parti të mëdha kanë bojkotuar zgjedhjet, ato janë mbajtur dhe rezultatet janë njohur ligjërisht.
Megjithatë, analistët politikë paralajmërojnë se një skenar i tillë do të kishte pasoja të mëdha politike. Nëse partia më e madhe në vend nuk merr pjesë në zgjedhje, atëherë përfaqësimi politik në parlament mund të ndryshojë ndjeshëm dhe mund të krijohet një situatë e re në balancën e forcave politike.
Në aspektin institucional, zgjedhjet organizohen dhe certifikohen nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, i cili ka përgjegjësinë për të garantuar që procesi të zhvillohet sipas ligjit. Nëse procesi zhvillohet sipas rregullave dhe nuk ka shkelje ligjore, atëherë rezultatet konsiderohen të vlefshme pavarësisht se cilat parti kanë marrë pjesë.
Ndërkohë, analistët theksojnë se në demokraci pjesëmarrja në zgjedhje është mënyra kryesore për të fituar legjitimitet politik. Për këtë arsye, shumë ekspertë vlerësojnë se edhe nëse ka tensione politike, partitë zakonisht zgjedhin të marrin pjesë në zgjedhje për të ruajtur përfaqësimin e tyre institucional.
Në fund, vendimi për pjesëmarrje apo bojkot mbetet një kalkulim politik i secilës parti, por nga pikëpamja ligjore zgjedhjet mbeten të vlefshme dhe institucionet e reja mund të formohen mbi bazën e rezultatit që del nga vota e qytetarëve.
