Armatimi në gjithë botën po shndërrohet në një garë të heshtur fuqie, ku shtetet po furnizohen dhe blejnë armë me ritme alarmuese, ndërsa tensionet globale rriten dita-ditës.
Nga konfliktet e hapura deri te përgatitjet strategjike prapa skenave, investimet masive në pajisje ushtarake po ridimensionojnë sigurinë ndërkombëtare dhe po ngjallin shqetësime serioze për stabilitetin e paqes globale.
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, deklaroi së voni se Serbia, brenda një viti e gjysmë, synon t’i dyfishojë kapacitetet e saj ushtarake.
Edhe Kosova kohëve të fundit është angazhuar seriozisht në forcimin e kapaciteteve të saj ushtarake përmes blerjes së armatimit.
Gecaj: Dyfishimi i kapaciteteve ushtarake të Serbisë nuk është rastësi
Njohësi i sigurisë, Hysen Gecaj, thotë se deklarata e Vuçiqit duhet marrë seriozisht, por pa panik.
Rritja e ushtrisë serbe nuk do të thotë domosdoshmërish luftë, por për Kosovën paraqet rrezik potencial, pasi Serbia nuk e njeh pavarësinë dhe ka histori përdorimi force. Dyfishimi i armatimit prish balancën rajonale dhe rrit pasigurinë, sidomos për shtetet jashtë NATO-s.
“Po, kjo deklaratë e Aleksandar Vuçiqit duhet marrë seriozisht, por edhe analizuar me qetësi strategjike, pa alarmizëm të panevojshëm. Ja një përgjigje e argumentuar për secilën pikë:
Në vetvete, rritja e kapaciteteve ushtarake të Serbisë nuk nënkupton automatikisht luftë, por në kontekstin ballkanik – dhe sidomos në raport me Kosovën – ajo paraqet rrezik potencial dhe presion sigurie.
Serbia nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, e konsideron Kosovën pjesë të saj kushtetuese dhe ka histori të përdorimit të forcës për qëllime politike
Dyfishimi i kapaciteteve (armë moderne, dronë, artileri, mbrojtje ajrore) ndryshon balancën ushtarake në rajon, rrit frikën dhe nxit pasiguri, sidomos te shtetet fqinje që nuk janë në NATO”, thotë ai.
Gecaj nënvizon se armatosja e Serbisë nuk nënkupton luftë direkte, por strategji destabilizimi ndaj Kosovës: presion politik, kërcënim indirekt dhe tensione të vazhdueshme, sidomos në veri.
Sipas tij, Serbia shmang përballjen me NATO-n dhe përdor provokime të kontrolluara, duke shitur se zgjidhja për Kosovën: forcim i sigurisë, bashkëpunim i ngushtë me NATO/SHBA dhe zero tolerancë ndaj strukturave ilegale.
“Për Kosovën, rreziku nuk është pushtimi klasik, por kërcënim ushtarak indirekt, shantazh strategjik dhe rritje e presionit politik përmes forcës.
Shenjat tregojnë se Serbia po përgatitet më shumë për skenarë destabilizues sesa për luftë të hapur.
Këto përfshijnë: Militarizim të vazhdueshëm pranë kufirit me Kosovën ,mbështetje politike, financiare dhe logjistike për strukturat ilegale serbe në veri, retorikë nacionaliste që përgatit opinionin e brendshëm si dhe rovokime të kontrolluara (si rasti Banjska) për të testuar reagimin e Kosovës dhe ndërkombëtarëve
Serbia e di shumë mirë se një konflikt i drejtpërdrejtë me Kosovën do të nënkuptonte përballje me NATO-n, gjë që është e pamundur për të. Prandaj, strategjia më e mundshme është: destabilizim gradual, presion i vazhdueshëm dhe krijim krize të menaxhueshme.
Po, lidhja është e drejtpërdrejtë.
Armatosja e Serbisë shërben për ruajtjen e narrativës se “Kosova është ende çështje e hapur ”frikësimin e institucioneve të Kosovës fuqizimin e pozitës së Serbisë në negociata dhe mbajtjen gjallë të idesë së ndarjes ose autonomisë së thellë për veriun
Veriu i Kosovës është pika më e ndjeshme strategjike, ku Serbia:
• teston kufijtë e tolerancës ndërkombëtare
• përdor minoritetin serb si instrument politik
• synon të ruajë ndikim të përhershëm
Dyfishimi i kapaciteteve ushtarake të Serbisë nuk është rastësi, nuk është vetëm mbrojtje dhe është pjesë e një strategjie afatmesme presioni Kosova nuk përballet me rrezik pushtimi, por me destabilizim të qëllimshëm, tensione të vazhdueshme, përpjekje për minimin e sovranitetit
Prandaj, përgjigjja më e mirë e Kosovës është forcimi i sigurisë dhe institucioneve ,koordinim i ngushtë me NATO-n dhe SHBA-në dhe maturi politike, por zero tolerancë ndaj strukturave ilegale”, përfundon ai për “Bota sot”.
Racaj: Një armatosje e tillë paraqet shqetësim serioz për stabilitetin rajonal, veçanërisht për sigurinë e Republikës së Kosovës
Ish-gjenerali, Muhamet Racaj paralajmëron se rritja e shpejtë e kapaciteteve ushtarake të Serbisë nuk është zhvillim neutral, por kërcënim serioz për stabilitetin rajonal, sidomos për Kosovën.
ImageProf. Dr. Muhamet Racaj
Ai thekson se armatosja moderne, e shoqëruar me retorikë nacionaliste, tensione në veri dhe mosnjohjen e Kosovës, krijon rrezik real sigurie dhe ngre dyshime për ambicie strategjike ndaj Kosovës.
“Deklarata e Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, për synimin që brenda një viti e gjysmë të dyfishojë kapacitetet ushtarake të vendit të tij, nuk mund dhe nuk duhet të shihet si një zhvillim neutral apo thjesht teknik. Në kontekstin aktual të sigurisë në Ballkanin Perëndimor, një armatosje e tillë paraqet shqetësim serioz për stabilitetin rajonal, veçanërisht për sigurinë e Republikës së Kosovës.
Serbia, edhe pse deklarohet formalisht neutrale ushtarakisht, në praktikë po ndërton kapacitete ofensive moderne, përfshirë sisteme raketore, dronë luftarakë, aviacion të avancuar dhe armatim të rëndë tokësor. Ky zhvillim, i kombinuar me diskursin politik nacionalist dhe mosnjohjen e Kosovës si shtet sovran, krijon një ambient të rrezikshëm sigurie dhe rrit potencialin për veprime destabilizuese.
Dyfishimi i kapaciteteve ushtarake nuk është problem në vetvete nëse shoqërohet me transparencë, orientim mbrojtës dhe marrëdhënie të mira fqinjësore. Por në rastin e Serbisë, ky proces zhvillohet paralelisht me tensione të vazhdueshme në veri të Kosovës, mbështetje të strukturave ilegale, si dhe me retorikë kërcënuese ndaj institucioneve të Prishtinës. Kjo e bën të arsyeshme dyshimin se armatosja lidhet drejtpërdrejt me ambiciet strategjike ndaj Kosovës” – deklaroi ai.
Sipas Racajt, Serbia ende e sheh Kosovën si çështje strategjike, ndaj rritja e ushtrisë shërben si presion politik e psikologjik. Megjithatë, Kosova mbështetet nga NATO dhe SHBA, çka e frenon çdo aventurë ushtarake serbe. Ai thekson se nevojitet vigjilencë, forcim i mbrojtjes së Kosovës dhe bashkëpunim i ngushtë me aleatët për të ruajtur paqen.
“Nga përvoja ime profesionale dhe analiza e doktrinave ushtarake serbe, është e qartë se Beogradi ende e konsideron Kosovën si çështje të hapur strategjike. Prandaj, rritja e kapaciteteve ushtarake shërben jo vetëm për projeksion force, por edhe si mjet presioni politik dhe psikologjik, si ndaj Kosovës, ashtu edhe ndaj faktorit ndërkombëtar.
Megjithatë, duhet theksuar se Kosova nuk është e vetme. Prania e NATO-s përmes KFOR-it, partneriteti strategjik me SHBA-të dhe orientimi euroatlantik i institucioneve të sigurisë së Kosovës janë faktorë kyç që e balancojnë këtë kërcënim. Serbia është e vetëdijshme se çdo aventurë ushtarake do të kishte pasoja të rënda politike, ushtarake dhe ndërkombëtare.
Në përfundim, po – rritja e kapaciteteve ushtarake të Serbisë paraqet kërcënim potencial për sigurinë e Kosovës dhe rajonin, sidomos nëse shoqërohet me politika destabilizuese. Përgjigjja më e mençur është vigjilenca e vazhdueshme, forcimi i kapaciteteve mbrojtëse të Kosovës, bashkëpunimi i ngushtë me aleatët strategjikë dhe një rol më aktiv i NATO-s dhe BE-së në garantimin e paqes dhe stabilitetit në Ballkanin Perëndimor”, përfundon ai për “Bota sot”.
