Vendimi i presidentit serb, Aleksandar Vuçiq, për të rivendosur shërbimin ushtarak të detyrueshëm ngjall shqetësime serioze për qytetarët dhe komunitetin ndërkombëtar.
Ai njoftoi se masa mund të hyjë në fuqi në dhjetor të këtij viti ose në mars të vitit 2027, duke argumentuar se synon të forcojë kapacitetet e ushtrisë.
“Ne do ta marrim këtë vendim së shpejti, brenda një ose dy muajve të ardhshëm, dhe do ta çojmë në Parlament dhe do të fillojmë regjistrimin e rekrutëve ushtarakë”, ka thënë Vuçiqi të enjten.
Politologu Ramadan Gjanaj, në një prononcim për “Bota sot”, ka deklaruar se rikthimi i shërbimit ushtarak të detyrueshëm në Serbi është kryesisht një vendim i politikës së brendshme.
Megjithatë, sipas tij, nga perspektiva ushtarake, kjo nuk ndryshon ekuilibrin e forcave në rajon, pasi shumica e fqinjëve të Serbisë janë pjesë e NATO-s dhe epërsia e Aleancës mbetet e pakundërshtueshme.
“Zyrtarisht, rikthimi i shërbimit ushtarak të detyrueshëm në Serbi është një vendim i politikës së brendshme serbe, por ai nuk mund të shkëputet nga konteksti rajonal dhe gjeopolitik. Ky njoftim vjen në një mjedis evropian të karakterizuar nga forcimi i përgjithshëm i kapaciteteve ushtarake, ku disa shtete, përfshirë Kroacinë, kanë ndërmarrë ose po shqyrtojnë hapa të ngjashëm. Në këtë kuptim, Serbia po pozicionohet brenda një tendence më të gjerë të rishikimit të politikave të mbrojtjes.
Megjithatë, nga një këndvështrim thjesht ushtarak, kjo masë nuk e ndryshon ekuilibrin e forcave në rajon. Të gjitha shtetet fqinje të Serbisë janë anëtare të NATO-s, me përjashtim të Bosnje-Hercegovinës dhe Kosovës, dhe është pak realiste të mendohet se rikthimi i shërbimit të detyrueshëm mund të vërë në pikëpyetje epërsinë dërrmuese ushtarake të Aleancës Atlantike. Përvoja e vitit 1999 mbetet, për Serbinë, në këtë drejtim një kujtesë e qartë dhe sigurisht e hidhur e raportit të forcave”, ka thënë ai.
Gjithashtu, Gjanaj ka theksuar se për Bosnje-Hercegovinën dhe Kosovën rreziku nga rikthimi i shërbimit ushtarak serb është më shumë politik dhe psikologjik sesa ushtarak, pasi prania ndërkombëtare (EUFOR dhe KFOR) e bën çdo veprim ushtarak të pamundur.
Ai thekson se retorika e presidentit Vuçiq mund të shërbejë për të dërguar sinjale politike dhe të ruajë mosbesimin, pa kontribuar në de-përshkallëzim apo normalizim të marrëdhënieve rajonale.
“Për Bosnje-Hercegovinën dhe Kosovën, perceptimi i rrezikut është pra më shumë politik dhe psikologjik sesa ushtarak. Këto dy shtete përfitojnë nga një prani ndërkombëtare e fuqishme – EUFOR në Bosnje dhe KFOR në Kosovë – e cila e bën jashtëzakonisht të pamundur çdo veprim ushtarak serb. Në këtë kontekst, rreziku shpesh mbivlerësohet në aspektin e sigurisë.
Në të kundërt, sfida reale qëndron në nivelin e sinjalit politik. Në diskurset e tij, presidenti Vuçiq e lidh këtë masë me “sfida të sigurisë” rajonale, një retorikë qëllimisht e paqartë dhe që mund të interpretohet si e drejtuar në mënyrë indirekte ndaj Kosovës. E kombinuar me një strategji më të gjerë të modernizimit të forcave të armatosura serbe, ky njoftim kontribuon në ruajtjen e mosbesimit dhe nuk i shërben aspak përpjekjeve për de-përshkallëzim dhe normalizim që promovohen nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara”, ka deklaruar Gjanaj.
